Không nộp thuyết minh báo cáo tài chính bị phạt không? Mức phạt và thời hạn

Thuyết minh báo cáo tài chính là báo cáo hay bị coi là phụ và bị bỏ sót nhất trong bộ báo cáo tài chính. Nhưng mức phạt cho việc không nộp là 40 đến 50 triệu đồng, bằng mức phạt cho việc không nộp cả bộ báo cáo.

Bài viết đưa bảng mức phạt theo từng hành vi, nội dung bắt buộc, và thời hạn nộp.

Thuyết minh báo cáo tài chính là gì?

Là một trong các báo cáo thành phần của bộ báo cáo tài chính, dùng để giải thích và bổ sung thông tin cho các số liệu trình bày trên các báo cáo còn lại.

Bộ báo cáo tài chính đầy đủ gồm bốn báo cáo:

Báo cáo	Cho biết
Báo cáo tình hình tài chính, trước gọi là bảng cân đối kế toán	Tài sản và nguồn vốn tại một thời điểm
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh	Doanh thu, chi phí, lãi lỗ trong một kỳ
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ	Tiền vào ra trong một kỳ
Thuyết minh báo cáo tài chính	Giải thích cho ba báo cáo trên

Thuyết minh không phải báo cáo phụ. Thiếu thuyết minh thì bộ báo cáo tài chính chưa đầy đủ, và mức phạt cho việc không nộp bằng mức phạt cho việc không nộp toàn bộ.

Lưu ý về tên gọi từ 01/01/2026: Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014. “Bảng cân đối kế toán” đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính” và đổi cả kết cấu. Mẫu thuyết minh cần đối chiếu phụ lục của Thông tư 99/2025.

Nội dung bắt buộc của thuyết minh

Phần này bản cũ không có, và là phần người bị phạt do nộp thiếu nội dung cần nhất.

Nhóm nội dung	Gồm những gì
Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp	Hình thức sở hữu, lĩnh vực kinh doanh, ngành nghề, chu kỳ sản xuất kinh doanh thông thường, cấu trúc doanh nghiệp
Kỳ kế toán và đơn vị tiền tệ	Kỳ kế toán năm, đơn vị tiền tệ dùng để ghi sổ
Chuẩn mực và chế độ kế toán áp dụng	Chế độ kế toán đang áp dụng, tuyên bố về việc tuân thủ chuẩn mực
Các chính sách kế toán áp dụng	Phương pháp tính giá xuất kho, phương pháp khấu hao, nguyên tắc ghi nhận doanh thu, nguyên tắc chuyển đổi ngoại tệ
Thông tin bổ sung cho các khoản mục	Chi tiết từng khoản mục trên ba báo cáo kia
Thông tin khác	Giao dịch với bên liên quan, nợ tiềm tàng, cam kết, sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán

Hai nhóm hay bị làm sơ sài nhất:

Nhóm chính sách kế toán. Đây là nơi ghi phương pháp tính giá xuất kho, và từ 01/01/2026 Thông tư 99/2025 nâng số phương pháp từ ba lên năm, bổ sung phương pháp giá bán lẻ và phương pháp chi phí chuẩn. Nếu doanh nghiệp đổi phương pháp thì phải nêu trong thuyết minh.

Nhóm thông tin khác. Giao dịch với bên liên quan và nợ tiềm tàng là hai nội dung kiểm toán viên soi kỹ nhất, và cũng là hai nội dung hay bị bỏ trống.

Xem thêm báo cáo tài chính gồm những gì.

Ai phải nộp thuyết minh báo cáo tài chính

Nhóm doanh nghiệp	Chế độ kế toán	Phải nộp thuyết minh
Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp	Thông tư 99/2025 từ 01/01/2026, trước đó là Thông tư 200/2014	Có
Doanh nghiệp nhỏ và vừa	Thông tư 133/2016, không thay đổi	Có, theo mẫu của Thông tư 133
Doanh nghiệp siêu nhỏ	Thông tư 132/2018	Cần kiểm tra quy định hiện hành

Người duyệt bài cần xác nhận: Thông tư 132/2018/TT-BTC về chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ còn hiệu lực không sau khi Thông tư 99/2025 ban hành, và nhóm này có được miễn nộp thuyết minh hay không. Đây là thông tin bài cũ có nhắc nhưng tôi không xác minh được.

Mức phạt

Theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP, Điều 12 về nộp và công khai báo cáo tài chính.

Các mức dưới đây áp dụng cho tổ chức. Cá nhân vi phạm cùng hành vi chịu mức bằng một nửa.

Hành vi	Mức phạt với tổ chức	Mức phạt với cá nhân
Nộp chậm dưới 3 tháng	5 đến 10 triệu đồng	2,5 đến 5 triệu đồng
Công khai không đầy đủ nội dung; thiếu báo cáo kiểm toán khi bắt buộc; nộp chậm từ 3 tháng trở lên	10 đến 20 triệu đồng	5 đến 10 triệu đồng
Thông tin công khai sai sự thật; số liệu giữa các bản nộp không thống nhất	20 đến 30 triệu đồng	10 đến 15 triệu đồng
Không nộp, không công khai báo cáo tài chính	40 đến 50 triệu đồng	20 đến 25 triệu đồng

Điểm quan trọng nhất: không nộp thuyết minh bị xếp vào hành vi không nộp báo cáo tài chính, mức 40 đến 50 triệu đồng với tổ chức. Đây là mức cao nhất trong nhóm.

Nộp bộ báo cáo mà thiếu thuyết minh thì tùy mức độ có thể bị xếp vào hành vi công khai không đầy đủ nội dung, mức 10 đến 20 triệu đồng.

Cần đối chiếu bản hợp nhất: Nghị định 41/2018 đã được sửa bởi Nghị định 102/2021 và Nghị định 228/2025, trong đó Nghị định 228/2025 sửa Điều 6 khoản 2 là điều quy định mức phạt áp cho tổ chức hay cá nhân.

Phân biệt ba hành vi

Hành vi	Mô tả	Mức phạt với tổ chức
Nộp chậm	Có nộp nhưng quá thời hạn	5 đến 20 triệu tùy chậm dưới hay từ 3 tháng
Nộp thiếu	Có nộp nhưng thiếu báo cáo thành phần hoặc thiếu nội dung	10 đến 20 triệu
Không nộp	Không nộp	40 đến 50 triệu

Hệ quả thực tế: nộp muộn vẫn tốt hơn không nộp, và khoảng cách là bốn đến tám lần. Nếu đã quá hạn mà chưa nộp thì nên nộp ngay, không nên chờ.

Thời hạn nộp

Nhóm	Loại báo cáo	Thời hạn
Doanh nghiệp nhà nước	Báo cáo quý	20 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán quý
Doanh nghiệp nhà nước	Báo cáo năm	30 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Công ty mẹ, tổng công ty nhà nước	Báo cáo năm	90 ngày
Doanh nghiệp khác	Báo cáo năm	30 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133	Báo cáo năm	90 ngày

Các mốc thời hạn trên cần đối chiếu quy định hiện hành, vì thời hạn nộp báo cáo tài chính và thời hạn nộp cho từng cơ quan có thể khác nhau.

Xem thêm thời hạn nộp báo cáo tài chính.

Năm lỗi thường gặp với thuyết minh

Lỗi	Hậu quả
Coi thuyết minh là báo cáo phụ, không nộp	Bị xếp vào hành vi không nộp báo cáo tài chính, mức 40 đến 50 triệu
Copy thuyết minh năm trước, không cập nhật chính sách kế toán	Thông tin sai sự thật, và từ 2026 chắc chắn sai vì đã đổi chế độ kế toán
Bỏ trống phần giao dịch với bên liên quan	Nội dung kiểm toán viên soi kỹ nhất
Bỏ trống phần nợ tiềm tàng và cam kết	Người đọc không thấy được rủi ro chưa ghi nhận trên bảng
Không nêu việc đổi phương pháp kế toán	Số liệu các kỳ không so sánh được mà không ai biết lý do

Lỗi thứ hai sẽ rất phổ biến trong năm 2026. Bộ thuyết minh copy từ năm 2025 sẽ dẫn Thông tư 200, trong khi từ 01/01/2026 áp dụng Thông tư 99/2025.

Lập báo cáo tài chính đầy đủ cùng Safebooks

Thuyết minh bị bỏ sót thường không phải do cố ý mà do nó được lập tách rời khỏi ba báo cáo kia, thường bằng file Word riêng.

Phần mềm kế toán Safebooks xử lý:

• Bộ báo cáo tài chính sinh đủ bốn báo cáo từ cùng một bộ dữ liệu, gồm cả thuyết minh
• Số liệu trên thuyết minh lấy từ sổ kế toán, không nhập tay nên không lệch với ba báo cáo kia
• Mẫu theo Thông tư 99/2025 áp dụng từ 01/01/2026 và Thông tư 133/2016
• Cảnh báo khi còn khoản mục chưa có thuyết minh tương ứng
• Lưu chính sách kế toán của đơn vị, tự đưa vào thuyết minh

Xem phần mềm lập báo cáo tài chính hoặc dịch vụ lập và soát xét báo cáo tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Không nộp thuyết minh báo cáo tài chính bị phạt bao nhiêu?

Bị xếp vào hành vi không nộp báo cáo tài chính, mức phạt 40 đến 50 triệu đồng với tổ chức và 20 đến 25 triệu đồng với cá nhân, theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP.

Nộp thiếu nội dung thuyết minh có bị phạt không?

Có. Tùy mức độ có thể bị xếp vào hành vi công khai không đầy đủ nội dung, mức 10 đến 20 triệu đồng với tổ chức.

Nộp chậm thuyết minh bị phạt bao nhiêu?

Chậm dưới 3 tháng là 5 đến 10 triệu đồng với tổ chức. Chậm từ 3 tháng trở lên là 10 đến 20 triệu đồng.

Thuyết minh báo cáo tài chính gồm những nội dung gì?

Sáu nhóm: đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp, kỳ kế toán và đơn vị tiền tệ, chuẩn mực và chế độ kế toán áp dụng, các chính sách kế toán áp dụng, thông tin bổ sung cho các khoản mục, và thông tin khác gồm giao dịch với bên liên quan và nợ tiềm tàng.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có phải nộp thuyết minh không?

Có, theo mẫu của Thông tư 133/2016. Thông tư 133 không thay đổi khi Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200.

Năm 2026 mẫu thuyết minh có đổi không?

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200/2014 nên mẫu báo cáo tài chính đổi. Cần đối chiếu phụ lục của Thông tư 99/2025 cho mẫu thuyết minh.

Đã quá hạn mà chưa nộp thì nên làm gì?

Nộp ngay. Mức phạt cho việc nộp chậm thấp hơn bốn đến tám lần so với mức phạt cho việc không nộp.

Tổng kết

Ba điều đáng nhớ:

Không nộp thuyết minh bị phạt bằng mức không nộp cả bộ báo cáo, tức 40 đến 50 triệu đồng với tổ chức. Đây không phải báo cáo phụ.

Nộp muộn vẫn tốt hơn không nộp, khoảng cách là bốn đến tám lần mức phạt.

Không copy thuyết minh năm trước cho năm 2026. Từ 01/01/2026 áp dụng Thông tư 99/2025, bản copy sẽ dẫn văn bản đã hết hiệu lực.

Nội dung mang tính tham khảo. Nghị định 41/2018 đã qua hai lần sửa đổi nên cần đối chiếu bản hợp nhất. Cần trao đổi thêm, liên hệ với Safebooks.

Bài viết liên quan

• Báo cáo tài chính gồm những gì
• Thời hạn nộp báo cáo tài chính
• Làm sai báo cáo tài chính có bị phạt và có phải nộp lại
• Điểm khác biểu mẫu báo cáo tài chính Thông tư 99
• Phần mềm lập báo cáo tài chính