Giá vốn hàng bán là chỉ tiêu quan trọng để tính lợi nhuận và định giá bán sản phẩm. Bài viết này giải thích giá vốn hàng bán là gì, công thức tính giá vốn, các phương pháp tính, cách hạch toán và công thức tính giá bán sản phẩm, kèm ví dụ.
Giá vốn hàng bán là gì?
Giá vốn hàng bán (tiếng Anh là Cost of Goods Sold, viết tắt COGS) là toàn bộ chi phí trực tiếp mà doanh nghiệp bỏ ra để sản xuất hoặc mua vào lượng hàng hóa, dịch vụ đã bán trong một kỳ kế toán.
Giá vốn hàng bán được trừ khỏi doanh thu để tính lợi nhuận gộp, nên ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh.
Giá vốn hàng bán gồm những gì?
- Chi phí mua hàng hóa (với doanh nghiệp thương mại).
- Chi phí nguyên vật liệu, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung (với doanh nghiệp sản xuất).
- Chi phí vận chuyển, bốc xếp liên quan trực tiếp đến hàng mua.
Công thức tính giá vốn hàng bán
Công thức chung:
Giá vốn hàng bán = Giá trị hàng tồn kho đầu kỳ + Giá trị hàng mua (hoặc sản xuất) trong kỳ − Giá trị hàng tồn kho cuối kỳ
Ví dụ: Tồn kho đầu kỳ 100 triệu, mua trong kỳ 500 triệu, tồn kho cuối kỳ 150 triệu.
- Giá vốn hàng bán = 100 + 500 − 150 = 450 triệu đồng.
Các phương pháp tính giá vốn hàng bán
Theo chế độ kế toán Việt Nam, doanh nghiệp áp dụng một trong các phương pháp tính giá xuất kho để xác định giá vốn:
- Thực tế đích danh: hàng xuất thuộc lô nào tính theo giá nhập của lô đó, phù hợp hàng giá trị cao, ít chủng loại.
- Nhập trước xuất trước (FIFO): hàng nhập trước được tính xuất trước, tồn cuối kỳ là hàng nhập gần nhất.
- Bình quân gia quyền: tính theo đơn giá bình quân của hàng tồn đầu kỳ và hàng nhập trong kỳ.
Lưu ý: phương pháp nhập sau xuất trước (LIFO) là phương pháp phổ biến trên thế giới nhưng không được áp dụng theo chế độ kế toán Việt Nam hiện hành.
Cách hạch toán giá vốn hàng bán (tài khoản 632)
- Khi bán hàng, ghi nhận giá vốn: Nợ TK 632 / Có TK 156 (hàng hóa) hoặc TK 155 (thành phẩm).
- Cuối kỳ kết chuyển giá vốn để xác định kết quả: Nợ TK 911 / Có TK 632.
Công thức tính giá bán sản phẩm
Giá vốn là cơ sở để xác định giá bán hợp lý, bảo đảm có lợi nhuận. Một số công thức tính giá bán phổ biến:
Cách 1: Giá bán theo chi phí cộng lợi nhuận
Giá bán = Giá vốn + Chi phí bán hàng, quản lý phân bổ + Lợi nhuận mong muốn
Cách 2: Giá bán theo tỷ lệ lợi nhuận trên giá vốn (markup)
Giá bán = Giá vốn × (1 + tỷ lệ lợi nhuận trên giá vốn)
Ví dụ: giá vốn 100.000 đồng, muốn lãi 40% trên giá vốn thì giá bán = 100.000 × (1 + 40%) = 140.000 đồng.
Cách 3: Giá bán theo tỷ suất lợi nhuận trên giá bán
Giá bán = Giá vốn ÷ (1 − tỷ suất lợi nhuận mong muốn trên giá bán)
Ví dụ: giá vốn 100.000 đồng, muốn lợi nhuận chiếm 30% giá bán thì giá bán = 100.000 ÷ (1 − 30%) = 142.857 đồng.
Giá vốn bán hàng bao gồm tất cả các chi phí tạo ra sản phẩm để bán
Ý nghĩa của giá vốn hàng bán
- Là cơ sở tính lợi nhuận gộp (Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần − Giá vốn hàng bán).
- Giúp doanh nghiệp định giá bán hợp lý và kiểm soát chi phí.
- Phản ánh hiệu quả quản lý mua hàng, sản xuất và tồn kho.
3 công thức giá vốn bán hàng quan trọng
Câu hỏi thường gặp
1. Giá vốn hàng bán là gì?
Là toàn bộ chi phí trực tiếp để sản xuất hoặc mua vào lượng hàng đã bán trong kỳ, được trừ khỏi doanh thu để tính lợi nhuận gộp.
2. Công thức tính giá vốn hàng bán là gì?
Giá vốn hàng bán = Tồn kho đầu kỳ + Hàng mua (hoặc sản xuất) trong kỳ − Tồn kho cuối kỳ.
3. Công thức tính giá bán sản phẩm từ giá vốn?
Có thể tính theo chi phí cộng lợi nhuận, theo tỷ lệ markup trên giá vốn hoặc theo tỷ suất lợi nhuận trên giá bán, tùy chiến lược định giá.
4. Việt Nam có áp dụng phương pháp LIFO để tính giá vốn không?
Không. Chế độ kế toán Việt Nam hiện hành áp dụng thực tế đích danh, nhập trước xuất trước (FIFO) và bình quân gia quyền, không áp dụng LIFO.
Bài viết liên quan
Thông tin cơ bản về hệ thống tài khoản kế toán
Các phương pháp tính giá xuất kho hàng tồn kho theo Thông tư 99