Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS: danh sách và lộ trình tại Việt Nam

Chuẩn mực IFRS thường được giới thiệu qua danh sách các chuẩn mực và lộ trình áp dụng. Nhưng thứ ảnh hưởng thật đến doanh nghiệp Việt Nam lại là câu hỏi khác: hệ thống kế toán hiện tại có lưu đủ dữ liệu để chuyển đổi sau này hay không.

Bài viết trình bày danh sách chuẩn mực đang có hiệu lực, thay đổi lớn sắp tới, và việc cần chuẩn bị.

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế là gì?

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, viết tắt là IFRS, là bộ chuẩn mực kế toán do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành từ năm 2001, quy định cách ghi nhận, đo lường và trình bày các khoản mục trên báo cáo tài chính.

Điểm hay bị hiểu nhầm: IFRS và IAS không phải hai hệ thống song song cạnh tranh nhau.

	IAS	IFRS
Cơ quan ban hành	IASC, giai đoạn 1973 đến 2001	IASB, từ 2001 đến nay
Số chuẩn mực đã ban hành	41	19
Số chuẩn mực còn hiệu lực	24	16 đang hiệu lực, IFRS 18 và 19 hiệu lực từ 2027
Còn ban hành mới không	Không	Có

Năm 2001, IASC được tái cơ cấu thành IASB. Từ đó chuẩn mực mới mang tên IFRS, còn các IAS cũ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi có IFRS thay thế từng chuẩn mực một.

Nói cách khác, doanh nghiệp áp dụng IFRS vẫn phải áp dụng đầy đủ 24 chuẩn mực IAS còn lại. Không có chuyện chọn IAS hoặc chọn IFRS.

 Chuẩn mực Báo cáo tài chính Quốc tế IFRS là gì?

Danh sách chuẩn mực IFRS

Chuẩn mực	Nội dung	Tình trạng
IFRS 1	Lần đầu áp dụng IFRS	Hiệu lực
IFRS 2	Thanh toán trên cơ sở cổ phiếu	Hiệu lực
IFRS 3	Hợp nhất kinh doanh	Hiệu lực
IFRS 5	Tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động bị ngừng	Hiệu lực
IFRS 6	Thăm dò và đánh giá tài nguyên khoáng sản	Hiệu lực
IFRS 7	Công cụ tài chính: thuyết minh	Hiệu lực
IFRS 8	Bộ phận kinh doanh	Hiệu lực
IFRS 9	Công cụ tài chính	Hiệu lực
IFRS 10	Báo cáo tài chính hợp nhất	Hiệu lực
IFRS 11	Thỏa thuận liên doanh	Hiệu lực
IFRS 12	Thuyết minh về lợi ích trong đơn vị khác	Hiệu lực
IFRS 13	Đo lường giá trị hợp lý	Hiệu lực
IFRS 14	Khoản hoãn lại theo luật định	Hiệu lực, mang tính tạm thời
IFRS 15	Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng	Hiệu lực
IFRS 16	Thuê tài sản	Hiệu lực
IFRS 17	Hợp đồng bảo hiểm	Hiệu lực từ 2023, thay thế IFRS 4
IFRS 18	Trình bày và thuyết minh báo cáo tài chính	Hiệu lực 01/01/2027, thay thế IAS 1
IFRS 19	Công ty con không có trách nhiệm giải trình công chúng: thuyết minh	Hiệu lực 01/01/2027

IFRS 4 về hợp đồng bảo hiểm đã bị IFRS 17 thay thế nên không còn trong danh sách hiện hành.

24 chuẩn mực IAS còn hiệu lực

Chuẩn mực	Nội dung
IAS 1	Trình bày báo cáo tài chính (bị IFRS 18 thay thế từ 2027)
IAS 2	Hàng tồn kho
IAS 7	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
IAS 8	Chính sách kế toán, thay đổi ước tính và sai sót
IAS 10	Sự kiện phát sinh sau kỳ báo cáo
IAS 12	Thuế thu nhập
IAS 16	Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị
IAS 19	Phúc lợi người lao động
IAS 20	Kế toán các khoản tài trợ của Chính phủ
IAS 21	Ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá hối đoái
IAS 23	Chi phí đi vay
IAS 24	Thông tin về các bên liên quan
IAS 26	Kế toán và báo cáo quỹ hưu trí
IAS 27	Báo cáo tài chính riêng
IAS 28	Đầu tư vào công ty liên kết và liên doanh
IAS 29	Báo cáo tài chính trong nền kinh tế siêu lạm phát
IAS 32	Công cụ tài chính: trình bày
IAS 33	Lãi trên cổ phiếu
IAS 34	Báo cáo tài chính giữa niên độ
IAS 36	Tổn thất tài sản
IAS 37	Dự phòng, nợ tiềm tàng và tài sản tiềm tàng
IAS 38	Tài sản vô hình
IAS 40	Bất động sản đầu tư
IAS 41	Nông nghiệp

Các chuẩn mực IAS đã bị thay thế

IAS cũ	Nội dung	Bị thay bởi	Hiệu lực
IAS 11 và IAS 18	Hợp đồng xây dựng, Doanh thu	IFRS 15	2018
IAS 17	Thuê tài sản	IFRS 16	2019
IAS 39	Công cụ tài chính: ghi nhận và đo lường	IFRS 9	2018
IAS 14	Báo cáo bộ phận	IFRS 8	2009
IAS 22	Hợp nhất kinh doanh	IFRS 3	2004
IAS 30	Thuyết minh báo cáo tài chính ngân hàng	IFRS 7	2007
IAS 31	Lợi ích trong liên doanh	IFRS 11	2013
IAS 35	Hoạt động bị ngừng	IFRS 5	2005
IAS 1	Trình bày báo cáo tài chính	IFRS 18	2027

Ngoài ra IAS 3, 4, 5, 6, 9, 13, 15, 25 đã bị thu hồi mà không có chuẩn mực thay thế trực tiếp.

Thay đổi lớn nhất sắp tới: IFRS 18

Đây là phần bản cũ không có.

IASB ban hành IFRS 18 tháng 4/2024, thay thế IAS 1, hiệu lực cho kỳ báo cáo bắt đầu từ 01/01/2027, cho phép áp dụng sớm.

Ba thay đổi chính:

Phân loại bắt buộc trên báo cáo lãi lỗ. Thu nhập và chi phí phải chia thành các nhóm bắt buộc gồm hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính. Trước đây IAS 1 để doanh nghiệp tự quyết cách trình bày, dẫn đến báo cáo của hai công ty cùng ngành khó so sánh.

Hai chỉ tiêu tổng hợp bắt buộc. Báo cáo lãi lỗ phải trình bày dòng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh và dòng lợi nhuận trước thuế và chi phí tài chính. Trước đây khái niệm “lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh” không được định nghĩa thống nhất.

Thuyết minh về chỉ tiêu do doanh nghiệp tự định nghĩa. Các chỉ tiêu như EBITDA điều chỉnh mà doanh nghiệp công bố ngoài báo cáo nay phải được thuyết minh trong báo cáo tài chính, kèm đối chiếu về chỉ tiêu chuẩn mực gần nhất.

Điểm cần chuẩn bị sớm: IFRS 18 áp dụng hồi tố. Doanh nghiệp phải trình bày lại số liệu so sánh của kỳ trước theo IFRS 18, đồng thời lập bảng đối chiếu giữa số liệu đã công bố theo IAS 1 và số liệu trình bày lại. Việc này cần chuẩn bị trước ít nhất một năm tài chính.

IFRS 19 ban hành tháng 5/2024, cũng hiệu lực từ 01/01/2027, cho phép công ty con không có trách nhiệm giải trình công chúng áp dụng IFRS với yêu cầu thuyết minh rút gọn. Với tập đoàn Việt Nam có công ty con ở nước ngoài, đây là cơ hội giảm đáng kể khối lượng thuyết minh.

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam

Bộ Tài chính phê duyệt đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam theo Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020.

Giai đoạn	Thời gian	Nội dung
1. Chuẩn bị	2020 đến 2021	Công bố bản dịch, xây dựng hướng dẫn, đào tạo nguồn nhân lực
2. Áp dụng tự nguyện	2022 đến 2025	Công ty mẹ tập đoàn kinh tế nhà nước và công ty niêm yết có nhu cầu chủ động chuyển đổi báo cáo sang IFRS
3. Áp dụng bắt buộc	Sau 2025	Dự kiến áp dụng trước với báo cáo tài chính hợp nhất của các tập đoàn, tổng công ty lớn

Cần nêu chính xác về giai đoạn 3: đề án nêu định hướng, không ấn định thời điểm cứng cho mọi đối tượng. Với báo cáo tài chính riêng, Bộ Tài chính sẽ căn cứ tình hình thực hiện của giai đoạn trước, nhu cầu và khả năng sẵn sàng của doanh nghiệp để quy định phương án và thời điểm áp dụng bắt buộc hoặc tự nguyện cho từng nhóm đối tượng.

Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản hướng dẫn cụ thể của Bộ Tài chính, không suy đoán từ mốc 2025.

Chế độ kế toán Việt Nam đang tiến gần IFRS

Phần này bản cũ không có nhưng liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp đang hoạt động.

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016 không thay đổi.

Hai thay đổi cho thấy hướng tiếp cận IFRS:

Thay đổi	Liên hệ với IFRS
“Bảng cân đối kế toán” đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính”	Đây chính là thuật ngữ IAS 1 dùng từ bản sửa đổi năm 2007
Bổ sung chỉ tiêu tài sản sinh học	Khái niệm đến từ IAS 41 về nông nghiệp

Chi tiết về bộ báo cáo tài chính theo chế độ mới và cách đọc từng báo cáo có trong các bài riêng.

Khoảng cách giữa VAS và IFRS

Việt Nam ban hành 26 chuẩn mực kế toán VAS trong giai đoạn 2001 đến 2005, dựa trên bản IAS có hiệu lực khi đó. IAS tiếp tục được sửa đổi trong 20 năm qua, VAS gần như giữ nguyên.

Chủ đề	VAS	IFRS
Giá trị hợp lý	Hầu như không áp dụng	Áp dụng rộng cho công cụ tài chính, bất động sản đầu tư
Tổn thất tài sản	Không có chuẩn mực tương ứng	IAS 36 yêu cầu đánh giá hằng năm
Công cụ tài chính	Chưa có chuẩn mực riêng	IAS 32, IFRS 7, IFRS 9
Thuê tài sản	Phân loại thuê tài chính và thuê hoạt động	IFRS 16 đưa gần như mọi hợp đồng thuê lên bảng cân đối
Nông nghiệp	Không có	IAS 41

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Bản cũ liệt kê lợi ích và thách thức ở mức chung. Phần này nêu việc cụ thể.

Việc	Vì sao cần làm sớm
Rà khoảng cách dữ liệu	IFRS đòi hỏi thông tin mà sổ sách theo VAS không lưu: dữ liệu tính giá trị hợp lý, lịch sử tổn thất tín dụng cho IFRS 9, chi tiết từng hợp đồng thuê cho IFRS 16. Dữ liệu quá khứ không tạo lại được
Chuẩn bị chạy song song hai bộ sổ	Giai đoạn chuyển đổi vẫn phải nộp báo cáo theo quy định Việt Nam đồng thời lập báo cáo theo IFRS. Hệ thống cần hỗ trợ nhiều bộ sổ trên cùng dữ liệu gốc, không nhập liệu hai lần
Đào tạo nhân sự	Chênh lệch chủ yếu ở xét đoán chuyên môn, không phải thao tác. Kế toán quen quy tắc chi tiết cần thời gian làm quen cách tiếp cận theo nguyên tắc
Rà hợp đồng tín dụng	IFRS 16 đưa hợp đồng thuê lên bảng cân đối, làm tăng nợ và có thể vi phạm điều khoản về tỷ số nợ trên vốn trong hợp đồng vay

Việc đầu tiên là việc cấp bách nhất. Doanh nghiệp chưa thuộc diện bắt buộc vẫn nên rà xem hệ thống hiện tại có lưu đủ dữ liệu cần thiết hay không, vì đây là thứ không thể bổ sung ngược về quá khứ.

Ai cần quan tâm đến IFRS ngay

Nhóm	Lý do
Công ty niêm yết và công ty đại chúng	Thuộc nhóm áp dụng trước theo lộ trình
Công ty con của tập đoàn nước ngoài	Công ty mẹ thường yêu cầu báo cáo theo IFRS
Doanh nghiệp đang gọi vốn hoặc chuẩn bị niêm yết quốc tế	Nhà đầu tư và ngân hàng nước ngoài yêu cầu khi thẩm định
Doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng ra nước ngoài
Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước	Chưa cấp bách, nhưng nên lưu dữ liệu đủ từ bây giờ

Kế toán muốn tìm hiểu sâu có thể tham khảo mục học kế toán và kiến thức kế toán.

Năm lỗi thường gặp khi tìm hiểu IFRS

Lỗi	Thực tế
Cho rằng còn 41 chuẩn mực IAS đang áp dụng	Chỉ còn 24, 17 chuẩn mực đã bị thu hồi hoặc thay thế
Coi IAS và IFRS là hai hệ thống riêng để chọn	Cùng một bộ chuẩn mực, doanh nghiệp áp dụng IFRS phải áp dụng cả IAS còn hiệu lực
Liệt kê IFRS 4 trong danh sách hiện hành	Đã bị IFRS 17 thay thế từ 2023
Bỏ qua IFRS 18	Thay thế IAS 1 từ 01/01/2027 và yêu cầu áp dụng hồi tố
Chỉ tập trung học chuẩn mực mà không rà dữ liệu	Dữ liệu quá khứ thiếu thì học xong cũng không chuyển đổi được

Hệ thống kế toán hỗ trợ chuyển đổi

Chạy song song hai bộ sổ bằng bảng tính là cách làm không bền: mỗi bút toán điều chỉnh phải nhập tay, không có dấu vết kiểm toán, và mỗi kỳ đóng sổ lại lặp lại từ đầu.

Phần mềm kế toán Safebooks hỗ trợ nền tảng cho việc này:

• Chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025 áp dụng từ 01/01/2026 và Thông tư 133/2016
• Lưu chi tiết hợp đồng thuê, tài sản và công nợ, cung cấp dữ liệu đầu vào cho các chuẩn mực yêu cầu thông tin chi tiết
• Lưu vết bút toán điều chỉnh, phục vụ kiểm toán
• Báo cáo tài chính lập tự động từ số liệu đã hạch toán

Xem tính năng chi tiết hoặc phần mềm kế toán doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS là gì?

Là bộ chuẩn mực kế toán do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế ban hành từ năm 2001, quy định cách ghi nhận, đo lường và trình bày các khoản mục trên báo cáo tài chính. Doanh nghiệp áp dụng IFRS phải áp dụng cả các chuẩn mực IAS còn hiệu lực.

Có bao nhiêu chuẩn mực IFRS và IAS đang áp dụng?

Hiện có 16 chuẩn mực IFRS đang hiệu lực, cùng IFRS 18 và IFRS 19 hiệu lực từ 01/01/2027. Về IAS, đã ban hành 41 chuẩn mực nhưng chỉ còn 24 chuẩn mực đang có hiệu lực.

IFRS 18 thay đổi gì?

IFRS 18 thay thế IAS 1 từ kỳ báo cáo bắt đầu từ 01/01/2027. Chuẩn mực yêu cầu phân loại thu nhập và chi phí thành ba nhóm bắt buộc, trình bày thêm hai chỉ tiêu tổng hợp trên báo cáo lãi lỗ, và thuyết minh các chỉ tiêu do doanh nghiệp tự định nghĩa. IFRS 18 áp dụng hồi tố nên phải trình bày lại số liệu so sánh.

Việt Nam áp dụng IFRS từ khi nào?

Theo Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020, lộ trình gồm giai đoạn chuẩn bị 2020 đến 2021, giai đoạn tự nguyện 2022 đến 2025, và giai đoạn bắt buộc dự kiến sau 2025 với báo cáo hợp nhất của các tập đoàn lớn. Bộ Tài chính sẽ có văn bản quy định cụ thể thời điểm và đối tượng.

Doanh nghiệp nhỏ có phải áp dụng IFRS không?

Hiện chưa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016. Tuy vậy nên rà xem hệ thống kế toán có lưu đủ dữ liệu cần thiết cho việc chuyển đổi sau này hay không, vì dữ liệu quá khứ không thể tạo lại.

VAS khác IFRS ở đâu?

Khoảng cách lớn nhất nằm ở giá trị hợp lý, tổn thất tài sản, công cụ tài chính và thuê tài sản. VAS gồm 26 chuẩn mực ban hành giai đoạn 2001 đến 2005 dựa trên bản IAS khi đó, trong khi IAS đã thay đổi nhiều trong 20 năm qua.

Việc đầu tiên nên làm khi chuẩn bị áp dụng IFRS là gì?

Rà khoảng cách dữ liệu. IFRS đòi hỏi nhiều thông tin mà sổ sách theo VAS không lưu, như dữ liệu tính giá trị hợp lý, lịch sử tổn thất tín dụng, chi tiết từng hợp đồng thuê. Đây là nút thắt lớn nhất vì dữ liệu quá khứ không tạo lại được.

Tổng kết

Ba điều cần nhớ về IFRS:

IAS và IFRS là một bộ chuẩn mực duy nhất với hai lớp tên gọi. Hiện còn 24 chuẩn mực IAS và 16 chuẩn mực IFRS đang có hiệu lực, không phải 41 IAS như nhiều tài liệu liệt kê.

Mốc cần theo dõi gần nhất là 01/01/2027, khi IFRS 18 thay thế IAS 1 và IFRS 19 bắt đầu có hiệu lực. Doanh nghiệp đang áp dụng IFRS cần chuẩn bị từ năm 2026 vì yêu cầu trình bày lại số liệu so sánh.

Với doanh nghiệp Việt Nam chưa áp dụng IFRS, việc cần làm trước không phải là học chuẩn mực mà là rà xem hệ thống kế toán hiện tại có lưu đủ dữ liệu cho việc chuyển đổi sau này hay không.

Nội dung mang tính tham khảo. Doanh nghiệp cần đối chiếu bản chuẩn mực mới nhất trên trang chính thức của IFRS Foundation và văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính trước khi áp dụng. Cần trao đổi thêm, liên hệ với Safebooks.

Bài viết liên quan

• Cách đọc và hiểu báo cáo thu nhập
• Cách đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• Báo cáo tài chính
• Kiến thức kế toán