Dự toán xây dựng là cơ sở để chủ đầu tư và nhà thầu kiểm soát chi phí, lập kế hoạch tài chính và đấu thầu. Lập sai dự toán dễ dẫn tới đội vốn hoặc thua lỗ. Bài viết giải thích dự toán xây dựng công trình là gì, gồm những chi phí nào theo quy định hiện hành, công thức tính và các bước lập dự toán công trình chi tiết kèm bảng mẫu.
Dự toán xây dựng công trình là gì?
Dự toán xây dựng công trình là toàn bộ chi phí dự kiến cần thiết để xây dựng công trình, được xác định theo khối lượng tính toán từ thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, cùng định mức và đơn giá tương ứng.
Nói gọn, dự toán công trình trả lời câu hỏi: hoàn thành công trình này tốn bao nhiêu tiền và tiền đó chia vào những khoản nào. Đây là căn cứ để duyệt vốn, ký hợp đồng và quản lý chi phí trong suốt quá trình thi công.
Căn cứ pháp lý lập dự toán xây dựng
Đây là phần nhiều bài viết bỏ qua nhưng lại quyết định tính chính xác của dự toán. Hiện nay việc lập và quản lý dự toán xây dựng căn cứ vào:
- Nghị định 10/2021/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng: quy định nội dung và thành phần dự toán.
- Thông tư 11/2021/TT-BXD: hướng dẫn nội dung xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
- Thông tư 12/2021/TT-BXD: ban hành định mức xây dựng.
- Thông tư 13/2021/TT-BXD: phương pháp xác định giá ca máy, đơn giá nhân công và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật.
Khi lập dự toán, bạn áp dụng định mức và đơn giá theo các văn bản trên, kết hợp giá vật liệu, nhân công và ca máy tại thời điểm và địa phương xây dựng.
Dự toán xây dựng công trình gồm những chi phí nào?
Theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP, dự toán xây dựng công trình gồm 6 thành phần chi phí:
| Ký hiệu | Thành phần chi phí | Nội dung |
| G_xd | Chi phí xây dựng | Vật liệu, nhân công, máy thi công và chi phí liên quan để thi công công trình |
| G_tb | Chi phí thiết bị | Mua sắm, lắp đặt, thí nghiệm, hiệu chỉnh thiết bị |
| G_qlda | Chi phí quản lý dự án | Tổ chức quản lý, điều hành dự án |
| G_tv | Chi phí tư vấn đầu tư xây dựng | Khảo sát, thiết kế, giám sát, thẩm tra |
| G_k | Chi phí khác | Bảo hiểm, kiểm toán, phí, lệ phí và các khoản khác |
| G_dp | Chi phí dự phòng | Dự phòng khối lượng phát sinh và trượt giá |
Trong đó, chi phí xây dựng (G_xd) là khoản lớn nhất, bao gồm:
- Chi phí trực tiếp: vật liệu, nhân công, máy và thiết bị thi công.
- Chi phí gián tiếp: chi phí chung, chi phí nhà tạm, một số chi phí liên quan khác.
- Thu nhập chịu thuế tính trước.
- Thuế giá trị gia tăng.
Công thức tính dự toán xây dựng công trình
Tổng dự toán được tính bằng tổng các thành phần chi phí:
G_XDCT = G_xd + G_tb + G_qlda + G_tv + G_k + G_dp
Ở cấp chi tiết từng đầu việc, chi phí được tính theo công thức cơ bản:
Thành tiền = Khối lượng × Đơn giá
Trong đó đơn giá đã bao gồm chi phí vật liệu, nhân công và máy thi công cho một đơn vị khối lượng. Đây là phép tính lặp lại cho mọi hạng mục trong bảng dự toán.
Các phương pháp lập dự toán xây dựng
Có ba cách tiếp cận phổ biến:
- Theo khối lượng và đơn giá chi tiết: đo bóc khối lượng từ bản vẽ, nhân với đơn giá xây dựng chi tiết. Cho kết quả chính xác nhất, dùng cho thiết kế bản vẽ thi công.
- Theo suất vốn đầu tư: ước tính nhanh dựa trên suất đầu tư trên một đơn vị công suất hoặc diện tích. Dùng ở giai đoạn chuẩn bị, độ chính xác thấp hơn.
- Theo công trình tương tự: lấy số liệu công trình đã thực hiện rồi điều chỉnh theo hệ số. Phù hợp khi cần ước lượng nhanh để so sánh phương án.
Các bước lập dự toán xây dựng công trình
- Xác định phạm vi công việc: liệt kê toàn bộ hạng mục từ móng, kết cấu, hoàn thiện đến lắp đặt.
- Thu thập dữ liệu: hồ sơ thiết kế, điều kiện thi công, giá vật liệu, nhân công, ca máy tại địa phương.
- Đo bóc khối lượng: tính khối lượng từng đầu việc theo bản vẽ.
- Xác định định mức và đơn giá: áp dụng định mức theo Thông tư 12/2021/TT-BXD và đơn giá phù hợp.
- Tính chi phí chi tiết: lấy khối lượng nhân đơn giá cho từng hạng mục.
- Tổng hợp dự toán: cộng đủ 6 thành phần chi phí, kiểm tra và hoàn thiện bảng dự toán.
Bảng dự toán công trình mẫu
| STT | Mã hiệu | Hạng mục công việc | Đơn vị | Khối lượng | Đơn giá | Thành tiền |
| 1 | AF.111 | Bê tông móng | m3 | 50 | 1.500.000 | 75.000.000 |
| 2 | AE.221 | Xây tường gạch | m3 | 80 | 1.200.000 | 96.000.000 |
| 3 | AK.211 | Trát tường | m2 | 400 | 90.000 | 36.000.000 |
| Cộng chi phí xây dựng | 207.000.000 |
(Số liệu minh họa, đơn giá thực tế tra theo định mức và mặt bằng giá địa phương.)
Các yếu tố cần lưu ý khi lập dự toán
- Biến động giá vật liệu: cập nhật đơn giá theo thời điểm để tránh trượt giá.
- Định mức áp dụng đúng: dùng định mức hiện hành, không dùng văn bản đã hết hiệu lực.
- Khối lượng đo bóc chính xác: sai khối lượng kéo theo sai toàn bộ dự toán.
- Chi phí dự phòng hợp lý: đủ để hấp thụ phát sinh nhưng không làm đội vốn ảo.
- Điều kiện thi công thực tế: địa hình, vận chuyển, thời tiết ảnh hưởng đơn giá.
Quản lý chi phí và hạch toán cho doanh nghiệp xây dựng
Dự toán mới là kế hoạch chi phí. Khi thi công, doanh nghiệp cần theo dõi chi phí thực tế so với dự toán để kiểm soát lãi lỗ từng công trình. Phần mềm kế toán Safebooks cho lĩnh vực xây lắp giúp tập hợp chi phí theo từng công trình, đối chiếu với dự toán và lên báo cáo giá thành theo thời gian thực.
Nếu phụ trách kế toán tại nhà thầu, bạn có thể tham khảo thêm kế toán nội bộ công ty xây dựng cần làm những gì và hệ thống tài khoản kế toán để hạch toán chi phí đúng. Bạn cũng có thể đăng ký dùng thử miễn phí hoặc xem bảng giá.
Câu hỏi thường gặp
Dự toán xây dựng và dự toán xây dựng công trình khác nhau không?
Về cơ bản giống nhau, đều là tổng chi phí dự kiến để hoàn thành công trình. “Dự toán xây dựng công trình” là cách gọi đầy đủ theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP.
Dự toán xây dựng công trình gồm mấy loại chi phí?
Gồm 6 thành phần: chi phí xây dựng, thiết bị, quản lý dự án, tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng.
Lập dự toán xây dựng căn cứ vào văn bản nào?
Nghị định 10/2021/NĐ-CP và các Thông tư 11, 12, 13/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng.
Công thức tính dự toán xây dựng là gì?
Tổng dự toán bằng tổng 6 thành phần chi phí; ở từng đầu việc, thành tiền bằng khối lượng nhân đơn giá.
Ai là người lập dự toán xây dựng công trình?
Thường là kỹ sư dự toán hoặc đơn vị tư vấn, sau đó được thẩm tra và phê duyệt theo quy định.