Kiểm tra thuế là hoạt động thường xuyên của cơ quan thuế nhằm đánh giá việc tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp. Bài viết này giải thích kiểm tra thuế là gì, các hình thức kiểm tra, khi nào doanh nghiệp bị kiểm tra thuế và quy trình kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp.
Kiểm tra thuế là gì?
Kiểm tra thuế là việc cơ quan thuế đánh giá tính đầy đủ, chính xác của thông tin, hồ sơ thuế và việc chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế. So với thanh tra thuế, kiểm tra thuế có phạm vi hẹp hơn, diễn ra thường xuyên hơn, chủ yếu dựa trên hồ sơ khai thuế và nguyên tắc quản lý rủi ro.
Kiểm tra thuế được thực hiện theo Luật Quản lý thuế 2019 và Quyết định 970/QĐ-TCT năm 2023 của Tổng cục Thuế về quy trình kiểm tra thuế.
Các hình thức kiểm tra thuế
Theo Luật Quản lý thuế 2019, kiểm tra thuế gồm hai hình thức:
- Kiểm tra tại trụ sở cơ quan quản lý thuế: kiểm tra, đối chiếu hồ sơ khai thuế do doanh nghiệp nộp. Đây là hoạt động thường xuyên; nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ quan thuế yêu cầu doanh nghiệp giải trình hoặc bổ sung thông tin.
- Kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế: cơ quan thuế ban hành quyết định và cử đoàn xuống làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp.
Khi nào doanh nghiệp bị kiểm tra thuế?
Doanh nghiệp có thể bị kiểm tra thuế tại trụ sở trong các trường hợp:
- Hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau.
- Hồ sơ có dấu hiệu vi phạm nhưng hết thời hạn theo thông báo mà doanh nghiệp không giải trình, bổ sung, hoặc giải trình, bổ sung không đúng.
- Kiểm tra theo kế hoạch, chuyên đề dựa trên kết quả đánh giá rủi ro (thường ưu tiên doanh nghiệp rủi ro cao và doanh nghiệp đã quá 5 năm chưa được thanh tra, kiểm tra).
- Kiểm tra theo kiến nghị của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo đơn thư.
- Doanh nghiệp chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể, phá sản, chuyển đổi loại hình.
Quy trình kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp
Quy trình kiểm tra thuế theo Quyết định 970/QĐ-TCT năm 2023 gồm các bước cơ bản:
- Lập kế hoạch và ban hành quyết định kiểm tra: cơ quan thuế xây dựng kế hoạch kiểm tra hằng năm dựa trên quản lý rủi ro và ban hành quyết định kiểm tra.
- Công bố quyết định kiểm tra: việc kiểm tra được tiến hành chậm nhất trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định; trưởng đoàn công bố quyết định khi bắt đầu.
- Tiến hành kiểm tra tại doanh nghiệp: thời hạn kiểm tra không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày công bố quyết định; trường hợp phức tạp có thể gia hạn một lần, không quá 10 ngày làm việc.
- Lập biên bản kiểm tra: biên bản được lập trong 5 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc kiểm tra.
- Xử lý kết quả kiểm tra: căn cứ biên bản, cơ quan thuế ban hành quyết định xử lý về thuế, xử phạt vi phạm hành chính (nếu có).
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi bị kiểm tra thuế?
- Hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp và các báo cáo thuế, báo cáo tài chính đã nộp.
- Sổ sách kế toán, chứng từ gốc sắp xếp theo thứ tự, khoa học.
- Hóa đơn đầu vào, đầu ra và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hóa đơn từ 20 triệu.
- Hợp đồng kinh tế, hồ sơ lương, sổ phụ ngân hàng và ủy nhiệm chi.
Chi tiết các nội dung cần chuẩn bị và giải trình, xem thêm bài thanh tra thuế kiểm tra những gì? 12 nội dung doanh nghiệp phải chuẩn bị.
Phân biệt kiểm tra thuế và thanh tra thuế
| Tiêu chí | Kiểm tra thuế | Thanh tra thuế |
| Phạm vi | Hẹp, theo hồ sơ, nội dung cụ thể | Rộng, đánh giá toàn diện |
| Tính chất | Thường xuyên | Áp dụng với trường hợp rủi ro cao hoặc theo kế hoạch |
| Thời hạn | Ngắn (không quá 10 ngày làm việc, gia hạn 1 lần) | Dài hơn |
Xem chi tiết tại quy trình thanh tra thuế, kiểm tra thuế tại doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
1. Kiểm tra thuế và thanh tra thuế khác nhau thế nào?
Kiểm tra thuế có phạm vi hẹp, diễn ra thường xuyên, thời hạn ngắn; thanh tra thuế có phạm vi rộng, sâu hơn, thường áp dụng với trường hợp rủi ro cao hoặc theo kế hoạch.
2. Thời hạn kiểm tra thuế tại doanh nghiệp là bao lâu?
Không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra; trường hợp phức tạp được gia hạn một lần, không quá 10 ngày làm việc.
3. Khi nào doanh nghiệp bị kiểm tra thuế tại trụ sở?
Khi thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế, có dấu hiệu vi phạm mà không giải trình được, theo kế hoạch rủi ro, theo kiến nghị hoặc khi giải thể, sáp nhập, chuyển đổi.
4. Bị kiểm tra thuế có phải là bị phạt không?
Không. Kiểm tra thuế là hoạt động rà soát bình thường. Nếu doanh nghiệp có hồ sơ đầy đủ và giải trình được thì không bị xử lý; chỉ bị xử phạt khi phát hiện sai phạm.
Bài viết liên quan