Giao dịch liên kết là gì? Nguyên tắc áp dụng theo Nghị định 255/2026

Phần mềm kế toán Safebooks
22/07/2026

Nội dung

Giao dịch liên kết là nội dung được cơ quan thuế đặc biệt quan tâm khi thanh tra, kiểm tra vì liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp. Bài viết trình bày giao dịch liên kết là gì, cách xác định các bên liên kết, nguyên tắc áp dụng, nghĩa vụ kê khai và các điểm mới theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP.

Hiểu nhanh

Giao dịch liên kết là giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết.
Nguyên tắc cốt lõi: giá giao dịch liên kết phải theo nguyên tắc giá thị trường (giao dịch độc lập) và bản chất quyết định hình thức.
Ngưỡng liên kết phổ biến: một bên nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của bên kia.
Căn cứ mới nhất: Nghị định 255/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP.

Giao dịch liên kết là gì?

Giao dịch liên kết là các giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết trong quá trình sản xuất, kinh doanh, bao gồm: mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng hàng hóa, dịch vụ; vay, cho vay, dịch vụ tài chính; chuyển giao tài sản, và thỏa thuận chia sẻ nguồn lực, chi phí giữa các bên.

z4904857808060 ebf37fa954795c73607940b4843f8842 2

Cách xác định các bên có quan hệ liên kết

Các bên được coi là có quan hệ liên kết trong một số trường hợp chính:

Trường hợp	Điều kiện
Sở hữu vốn trực tiếp/gián tiếp	Một bên nắm giữ ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của bên kia
Cùng bên thứ ba sở hữu	Cả hai cùng có một bên nắm giữ ít nhất 25% vốn góp
Quan hệ vay	Một bên vay/cho vay chiếm tỷ lệ lớn trong vốn hoặc theo quy định về vay mượn
Điều hành, kiểm soát	Cùng chịu sự điều hành, kiểm soát hoặc chia sẻ nhân sự quản lý chủ chốt
Quan hệ gia đình	Các cá nhân có quan hệ vợ chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột điều hành doanh nghiệp

Nguyên tắc áp dụng trong giao dịch liên kết

Nguyên tắc giá thị trường (giao dịch độc lập): giá, tỷ suất lợi nhuận, điều kiện của giao dịch liên kết phải tương đương với giao dịch độc lập có điều kiện tương tự.
Bản chất quyết định hình thức: cơ quan thuế xác định nghĩa vụ thuế theo bản chất kinh tế thực của giao dịch, không chỉ theo hình thức trên hợp đồng.
Loại trừ yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế: loại bỏ các yếu tố do quan hệ liên kết làm sai lệch giá và giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.
Kê khai, chứng minh: người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai và chứng minh giao dịch liên kết tuân thủ nguyên tắc giá thị trường.

Các phương pháp xác định giá giao dịch liên kết

Có 5 phương pháp chính:

So sánh giá giao dịch độc lập (CUP): so với giá của giao dịch độc lập tương đương.
Giá bán lại: lấy giá bán ra trừ lợi nhuận gộp hợp lý.
Giá vốn cộng lãi (Cost Plus): giá vốn cộng tỷ suất lợi nhuận hợp lý.
So sánh tỷ suất lợi nhuận thuần: dựa trên tỷ suất lợi nhuận thuần của các đối tượng so sánh.
Phân bổ lợi nhuận (Profit Split): phân bổ lợi nhuận giữa các bên tham gia giao dịch.

Nghĩa vụ kê khai và hồ sơ giao dịch liên kết

Kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo mẫu, nộp cùng tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
Lập và lưu giữ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, gồm hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (khi thuộc diện).
Xuất trình hồ sơ khi cơ quan thuế yêu cầu trong thanh tra, kiểm tra.

Khống chế chi phí lãi vay với doanh nghiệp có giao dịch liên kết

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết bị khống chế tổng chi phí lãi vay được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo quy định hiện hành, tổng chi phí lãi vay thuần được trừ không vượt quá 30% của lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay thuần và chi phí khấu hao (EBITDA). Phần vượt được chuyển sang các kỳ sau theo quy định. Doanh nghiệp cần đối chiếu mức và cách tính cụ thể theo Nghị định 255/2026.

Đăng ký tải tài liệu tại đây!

z4922383863089 339612c883e91f5e61f40090ade1643d 1

Những điểm mới theo Nghị định 255/2026

Bổ sung tiêu chí quan hệ liên kết: đưa thêm quan hệ vay, mượn vào căn cứ xác định bên liên kết.
Nâng ngưỡng miễn lập hồ sơ: mở rộng diện được miễn lập hồ sơ xác định giá cho doanh nghiệp quy mô, hoạt động đơn giản.
Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR): áp dụng theo ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu euro, phù hợp chuẩn quốc tế.
Cơ chế thông báo một lần: thay vì kê khai lặp lại hằng năm, chỉ thông báo lần đầu và cập nhật khi có thay đổi trọng yếu.
Thứ tự ưu tiên nguồn dữ liệu so sánh: quy định rõ thứ tự nguồn dữ liệu khi phân tích so sánh.
Hỗ trợ tuân thủ: cơ quan thuế công bố tỷ suất lợi nhuận theo ngành và chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện.

Câu hỏi thường gặp

1. Giao dịch liên kết là gì?

Là giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết, như mua bán hàng hóa, dịch vụ, vay vốn, chuyển giao tài sản giữa các bên có liên quan.

2. Khi nào hai doanh nghiệp được coi là liên kết?

Phổ biến nhất là khi một bên nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của bên kia, hoặc cùng chịu sự kiểm soát, điều hành của một bên.

3. Doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải làm gì?

Kê khai quan hệ và giao dịch liên kết cùng quyết toán thuế TNDN, lập và lưu hồ sơ xác định giá, tuân thủ nguyên tắc giá thị trường.

4. Nghị định nào đang điều chỉnh giao dịch liên kết?

Nghị định 255/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 132/2020 và Nghị định 20/2025.