Nhiều doanh nghiệp ký hợp đồng cộng tác viên hoặc hợp đồng thời vụ để khỏi đóng bảo hiểm xã hội, rồi bị truy thu khi cơ quan bảo hiểm xác định đó thực chất là quan hệ lao động. Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng mạnh đối tượng đóng bắt buộc, nên danh sách hợp đồng không phải đóng đã hẹp lại. Xác định đúng loại hợp đồng giúp doanh nghiệp tránh cả truy thu lẫn phạt.
Bài viết liệt kê các loại hợp đồng lao động không phải đóng BHXH bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, kèm đối tượng phải đóng và lưu ý khi ký hợp đồng.
Ai phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật BHXH 2024?
Theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc diện đóng BHXH bắt buộc gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả khi hai bên gọi hợp đồng bằng tên khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát.
Luật 2024 còn bổ sung một số đối tượng mới, trong đó có người làm việc không trọn thời gian có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất, và chủ hộ kinh doanh thuộc diện theo quy định.
Các loại hợp đồng không phải đóng BHXH bắt buộc
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có 4 loại hợp đồng không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc:
| Loại hợp đồng | Giải thích |
| Hợp đồng lao động dưới 1 tháng | Hợp đồng xác định thời hạn dưới 1 tháng không thuộc diện đóng |
| Hợp đồng dịch vụ | Hợp đồng dân sự về cung cấp dịch vụ, không phải quan hệ lao động |
| Hợp đồng thuê khoán, giao khoán | Hợp đồng thuê khoán dân sự không có nội dung cơ bản của hợp đồng lao động |
| Hợp đồng thử việc | Hợp đồng thử việc ký riêng, không phải hợp đồng lao động |
Lưu ý quan trọng khi áp dụng
- Nếu thử việc được ghi ngay trong hợp đồng lao động thay vì hợp đồng thử việc riêng, thì thuộc diện đóng theo hợp đồng lao động đó.
- Hợp đồng dịch vụ, thuê khoán nhưng có nội dung việc làm có trả lương và chịu sự quản lý, điều hành thì bị xác định là quan hệ lao động và phải đóng.
- Người làm việc không trọn thời gian có lương từ mức sàn trở lên nay thuộc diện đóng, không còn được loại trừ như trước.
Doanh nghiệp lách bằng loại hợp đồng có rủi ro gì?
| Sai lầm | Hậu quả |
| Ký hợp đồng dịch vụ, cộng tác viên cho công việc có bản chất lao động | Bị xác định phải đóng, truy thu và tính lãi chậm đóng |
| Ký nhiều hợp đồng dưới 1 tháng liên tiếp để né đóng | Bị xem là quan hệ lao động liên tục, phải đóng |
| Kéo dài thử việc bằng hợp đồng thử việc lặp lại | Vi phạm quy định về thử việc, có thể bị xử phạt |
Người sử dụng lao động không đóng, đóng thiếu BHXH bắt buộc có thể bị xử phạt và truy thu theo quy định, tính trên tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội hiện hành. Đây là lý do việc chọn đúng loại hợp đồng cần dựa trên bản chất công việc, không chỉ dựa vào tên hợp đồng.
Quản lý hợp đồng và bảo hiểm cùng Safebooks
Phần mềm kế toán Safebooks quản lý hợp đồng lao động, bảng lương và các khoản trích theo lương, tự động xác định người thuộc diện đóng BHXH và tính số tiền đóng theo tỷ lệ hiện hành. Kế toán và nhân sự giảm rủi ro bỏ sót người phải đóng. Bạn có thể tham khảo phần mềm kế toán Safebooks và đăng ký dùng thử.
Câu hỏi thường gặp
1. Loại hợp đồng nào không phải đóng BHXH bắt buộc?
Theo Luật BHXH 2024 có 4 loại: hợp đồng lao động dưới 1 tháng, hợp đồng dịch vụ, hợp đồng thuê khoán dân sự không có nội dung của hợp đồng lao động, và hợp đồng thử việc.
2. Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH không?
Hợp đồng thử việc ký riêng thì không đóng. Nếu nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động thì phải đóng theo hợp đồng lao động đó.
3. Ký hợp đồng cộng tác viên có phải đóng BHXH không?
Nếu công việc có bản chất lao động, có trả lương và chịu sự quản lý điều hành, thì phải đóng dù đặt tên là hợp đồng cộng tác viên.
4. Làm việc bán thời gian có phải đóng BHXH không?
Theo Luật BHXH 2024, người làm không trọn thời gian có lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức làm căn cứ đóng thấp nhất thì phải đóng.
5. Doanh nghiệp không đóng BHXH cho người thuộc diện phải đóng bị xử lý thế nào?
Bị truy thu số phải đóng, tính lãi chậm đóng và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Tổng kết
Ba việc nên làm ngay:
- Rà lại toàn bộ hợp đồng đang ký, xác định diện đóng theo bản chất công việc.
- Chuyển các hợp đồng cộng tác viên, thuê khoán có bản chất lao động sang đóng đúng quy định.
- Cập nhật danh sách người thuộc diện đóng theo Luật BHXH 2024, gồm cả lao động bán thời gian đủ điều kiện.
Lưu ý pháp lý quan trọng: cơ quan bảo hiểm xác định nghĩa vụ đóng theo bản chất quan hệ lao động, không theo tên gọi hợp đồng.
Nội dung mang tính tham khảo, cần đối chiếu Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và văn bản hướng dẫn tại thời điểm áp dụng. Liên hệ Safebooks để được tư vấn phần mềm kế toán, quản lý lương và bảo hiểm.
Bài viết liên quan
1 Bình luận
Mức đóng bảo hiểm xã hội mới nhất: tỷ lệ, trần sàn và cách tính - Phần mềm kế toán Safebooks
Tháng 9 12, 2026[…] Các loại hợp đồng lao động không phải đóng BHXH bắt buộc […]